Rujuk pertikaian Petronas-Sarawak di mahkamah bawa kestabilan, kata penganalisis

2026-02-24 - 04:33

Petronas dan Sarawak, memfailkan permohonan ke Mahkamah Persekutuan dalam usaha untuk menyelesaikan pertikaian mengenai sumber petroleum di dalam dan di sekitar negeri itu. PETALING JAYA: Langkah Sarawak failkan petisyen mencabar kesahihan tiga undang-undang petroleum di Mahkamah Persekutuan akan membawa kejelasan dalam pertikaian dengan Petronas, sekali gus mengukuhkan perkara itu dalam kerangka perlembagaan negara, kata penganalisis. Pensyarah adjung di Universiti Teknologi Petronas, Samirul Ariff Othman berkata langkah itu merupakan ‘peningkatan (pertikaian) yang disengajakan dan membawa kesan besar’ terhadap apa yang sebelum ini dianggap sebagai sekadar perselisihan kawal selia melibatkan syarikat minyak nasional. “Dengan meminta mahkamah tertinggi menentukan kesahihan perlembagaan dan keberterusan pemakaian Akta Pembangunan Petroleum 1974 (PDA) serta berkaitan statut persekutuan ke atas Sarawak, negeri itu mengalihkan pusat graviti perbahasan,” katanya dalam kenyataan kepada FMT. “Persoalannya bukan lagi bagaimana syarikat minyak nasional beroperasi di Sarawak, tetapi sama ada, dan atas asas perlembagaan apa, undang-undang petroleum persekutuan terpakai kepada sumber di luar pesisir Sarawak.” Pada 23 Feb, Sarawak mengumumkan ia telah memulakan prosiding di Mahkamah Persekutuan bagi mendapatkan kejelasan mengenai kesahihan PDA, Akta Pelantar Benua 1966 dan Akta Perlombongan Petroleum 1966, serta pemakaiannya ke atas negeri itu. Tindakan itu dibuat sebulan selepas Petronas memohon kebenaran daripada mahkamah sama bagi mendapatkan kejelasan kehakiman berhubung rangka kerja kawal selia yang mengawal operasinya di Sarawak. Samirul berkata, dua tindakan itu menunjukkan kedua-dua pihak bersedia menyelesaikan pertikaian melalui saluran undang-undang. Beliau berkata langkah terbaharu Sarawak menunjukkan pertikaian itu semakin mendalam, daripada amalan operasi biasa kepada rangka perlembagaan, sekali gus meletakkan isu itu dalam lingkungan persekutuan, bukannya lagi sekadar soal peraturan perniagaan. “Ia bukan sekadar prosedur,” katanya mengenai keputusan Sarawak memulakan tindakan sendiri dan bukannya hanya menjawab usul yang difailkan Petronas. “Ia memberi isyarat hasrat untuk menentukan medan perundangan, mengawal kerangka isu dan menegaskan kedudukan sebagai aktor perlembagaan, dan bukan sekadar responden kawal selia.” Tambah beliau, langkah negeri itu satu tindakan terancang dan bukan konfrontasi. “Sarawak tidak menolak persekutuan atau mempersoalkan perpaduan nasional. “Sebaliknya, ia menegaskan bahawa persoalan perlembagaan yang belum selesai adalah lebih baik diputuskan melalui ketetapan mahkamah,” katanya. Dalam kenyataan sama, Sarawak turut menegaskan komitmennya untuk meneruskan rundingan dengan kerajaan persekutuan, menandakan keterbukaan terhadap penyelesaian secara baik walaupun prosiding undang-undang sedang berjalan. Samirul sambut baik peralihan pertikaian ke medan mahkamah. “Dengan Sarawak dan Petronas kini mencari kejelasan kehakiman, pertikaian ini telah beralih ke saluran institusi. Secara keseluruhan, ini perkembangan yang membawa kestabilan,” katanya. “Bagi pelabur dan rakan niaga, proses berasaskan peraturan, walaupun kompleks, adalah lebih baik berbanding ketidakpastian berpanjangan yang didorong rundingan tidak formal atau sekadar kenyataan terbuka.” Katanya, penglibatan Mahkamah Persekutuan mengukuhkan pertikaian itu dalam kerangka perlembagaan negara dan menegaskan bahawa isu sensitif dari segi politik boleh diselesaikan melalui saluran undang-undang. Menurutnya, keputusan mahkamah kelak boleh mengambil beberapa jalan, daripada menegaskan semula pemakaian berterusan rangka kerja petroleum persekutuan hinggalah kepada pelarasan semula aspek kuasa persekutuan dan negeri. “Di satu penamat spektrum ini ialah penegasan semula pemakaian berterusan rangka kerja petroleum persekutuan. Ini akan mengukuhkan model nasional sedia ada dan menawarkan laluan paling kurang menjejaskan kontrak serta operasi semasa,” katanya. “Di penamat lain pula kemungkinan berlaku pelarasan semula sebahagian atau sepenuhnya bidang kuasa persekutuan di Sarawak. Keputusan sedemikian menjadi titik perubahan struktur yang besar, yang amat memerlukan penyusunan yang teliti bagi mengelak pertembungan kawal selia dan gangguan kepada pelabur.” Beliau turut menyentuh kemungkinan lebih pragmatik, iaitu penjelasan kehakiman diikuti penyelesaian politik berstruktur. “Mahkamah lazimnya memperjelas sempadan kuasa tanpa menetapkan setiap perincian operasi,” katanya, sambil menambah pelaksanaan tetap memerlukan penyelarasan antara pihak berkuasa persekutuan dan negeri. Pada akhirnya, Samirul berkata episod ini wajar dilihat sebagai ujian terhadap kematangan fahaman persekutuan Malaysia. “Bagi sebuah negara yang bukan kuasa besar sumber, skala, penyelarasan dan kredibiliti institusi sentiasa sama penting dengan geologi,” katanya. “Jika diurus dengan cermat, detik ini boleh mengukuhkan tertib perlembagaan Malaysia dengan menggantikan ketidakpastian kepada kejelasan.”