Ledakan pusat data uji sistem bekalan tenaga negara

2026-03-09 - 05:13

Malaysia semakin menonjol sebagai hab pusat data serantau, didorong pelaburan syarikat teknologi global seperti Nvidia, Google dan Microsoft serta pertumbuhan pesat ekonomi digital. Perkembangan ini membawa manfaat besar kepada negara daripada penciptaan pekerjaan berkemahiran tinggi hingga kepada peningkataneningkatan kedudukan Malaysia sebagai peneraju kecerdasan buatan (AI) serantau. Ia dijangka menyumbang keluaran dalam negara kasar (KDNK) melebihi USD115 bilion menjelang 2030. Namun, di sebalik peluang itu, satu persoalan penting semakin mendapat perhatian: Adakah sistem tenaga negara bersedia menampung lonjakan permintaan elektrik yang datang bersama pembangunan pusat data berskala besar? Difahamkan, permintaan maksimum pusat data boleh meningkat sehingga sekitar 5.9 gigawatt (GW) apabila projek-projek baharu disambungkan kepada grid nasional secara berperingkat pada tahun ini. Perdana Menteri Anwar Ibrahim pada sidang Parlimen 24 Feb lalu mengakui lonjakan penggunaan tenaga dan air berikutan operasi pusat data. Beliau bagaimanapun berkata, unjuran menunjukkan Malaysia ketika ini masih mempunyai keupayaan untuk memastikan bekalan mencukupi di antara satu hingga dua tahun akan datang. Mengikut Kementerian Peralihan Tenaga dan Transformasi Air (Petra) unjuran rizab margin bekalan elektrik perlu sentiasa berada sekurang-kurangnya pada paras minimum iaitu 25% susulan kemasukan pusat data. Gangguan bekalan di Lembah Klang dan Johor Bahru pada Oktober 2025 lalu mungkin menunjukkan ada kekangan bekalan tenaga dan grid. Situasi itu tidak semestinya menunjukkan krisis segera, tetapi menandakan sistem tenaga negara kini memasuki fasa lebih mencabar dari segi perancangan kapasiti jangka panjang untuk memberi jaminan kepada pelabur. Tidak seperti sektor lain, pusat data memerlukan bekalan elektrik stabil dan berterusan sepanjang masa. Infrastruktur digital seperti pengkomputeran awan dan (AI) tidak boleh bergantung kepada bekalan terputus-putus. Walaupun tenaga boleh baharu berkembang pesat, sumber itu memerlukan sokongan daripada penjanaan ‘beban asas’ yang stabil seperti gas asli bagi memastikan kebolehpercayaan sistem. Dalam konteks ini, Suruhanjaya Tenaga pada 27 Feb lalu mengeluarkan permintaan cadangan (RFP) bagi projek penjanaan gas baharu di bawah inisiatif NEWGEN26 untuk tempoh 2029 hingga 2031. Ia menunjukkan perancangan awal sedang dilakukan untuk menambah kapasiti penjanaan. Namun, faktor luar juga boleh menghambat usaha untuk meningkatkan tenaga menerusi pembangunan jana kuasa. Kebenaran sukar diterima ialah perancangan bekalan tenaga kini berdepan realiti global yang tidak boleh diabaikan: dunia sedang kekurangan turbin gas, dan negara di Asia berada di belakang dalam senarai tempahan Krisis turbin global yang semakin kritikal Berdasarkan laporan media antarabangsa dari Oktober hingga bulan ini, pengusaha yang membangunkan jana kuasa kini sedang bergelut mendapatkan turbin gas susulan permintaan melonjak didorong pertumbuhan pusat data di Amerika Syarikat (AS). Reuters pada 3 Mac lalu melaporkan keadaan itu menyebabkan masa menunggu dilanjutkan dengan ketara. Jika dahulu pesanan hanya mengambil masa dua hingga tiga tahun untuk diperoleh, kini mengambil masa lima hingga tujuh tahun walaupun selepas deposit dibayar. Bloomberg pula memetik penganalisis industri yang memberi amaran masalah itu tidak akan selesai dalam masa terdekat. Tiga pengeluar utama — GE Vernova, Siemens Energy, dan Mitsubishi Power — beroperasi dengan jumlah pesanan tertangguh yang banyak. Mereka dijangka mengutamakan kepada pasaran dengan pesanan terbesar, margin lebih tinggi serta tekanan politik paling kuat iaitu AS dan Eropah. OilPrice pula melaporkan harga turbin telah melonjak dengan tinggi atau berganda. Pengeluar dilihat kekal berhati-hati untuk mengembangkan kapasiti kerana bimbang risiko kitaran ledakan dan kemerosotan masa lalu. Keadaan itu menunjukkan pusat graviti untuk bekalan turbin gas baru hari ini bukan di Asia tetapi di AS dan Eropah. Reuters dan Bloomberg melaporkan projek pusat data yang dipacu AI — termasuk pembangunan berkaitan OpenAI di bawah inisiatif seperti Project Stargate — menyerap sejumlah besar turbin gas untuk penjanaan tenaga sendiri (behind-the-meter) bagi mengelakkan kesesakan grid. Bagi Malaysia, keadaan ini memberi isyarat jelas: jika tempahan turbin gas tidak dibuat segera, turbin baharu mungkin hanya dapat diterima sekitar 2031 atau 2032, jika ada sekali pun. Akibatnya, pembangunan loji jana kuasa baharu boleh tertangguh dan mungkin hanya siap sekitar 2033 hingga 2034. Pendekatan realistik Dalam keadaan rantaian bekalan global yang semakin ketat, beberapa pendekatan mungkin boleh dipertimbang dalam kelulusan dan penganugerahan projek pembangunan loji jana kuasa baru seperti kesediaan pemaju untuk melabur dan menempah turbin gas lebih awal, termasuk akses komponen kritikal lain.. Pendekatan sebegini boleh membantu memastikan projek yang diluluskan benar-benar mampu disiapkan mengikut jadual yang dirancang, sekali gus mengurangkan risiko kelewatan dalam menambah kapasiti penjanaan. Malaysia juga perlu terus memperluas pelaburan dalam tenaga boleh baharu, penyimpanan tenaga, serta peningkatan kecekapan grid – semua ini menjadi komponen penting dalam memastikan sistem tenaga yang lebih berdaya tahan. Di persimpangan jalan Pertumbuhan pusat data jelas peluang strategik kepada Malaysia dalam menyasarkan untuk menjadi 20 negara AI teratas menjelang 2030. Namun seperti mana-mana transformasi ekonomi berskala besar, ia memerlukan sokongan infrastruktur yang kukuh. Cabaran sebenar bukanlah memilih antara pembangunan digital atau keselamatan tenaga, tetapi memastikan kedua-duanya berkembang secara seimbang. Jika gagal ditangani segera, bukan sahaja peluang ekonomi bernilai berbilion dolar terlepas tetapi berisiko ketinggalan perlumbaan teknologi global yang semakin sengit. Penulis ialah pembaca FMT. Artikel ini adalah pandangan penulis dan tidak semestinya mewakili FMT.