Krisis Timur Tengah mungkin alih perdagangan tenaga ke Malaysia

2026-03-15 - 23:43

Penganalisis berkata kedudukan Malaysia sebagai pengeksport tenaga bersih serta pengeluar minyak mentah dan LNG boleh memberikan manfaat susulan perubahan corak perdagangan akibat pergolakan di Timur Tengah. (Gambar fail) PETALING JAYA: Krisis di Timur Tengah mula mengubah aliran tenaga global dan penganalisis berkata Malaysia berpotensi muncul sebagai pembekal alternatif apabila pembeli cuba mengelakkan gangguan di sekitar Selat Hormuz. Konflik terbaru itu membawa dunia ke ambang satu lagi kejutan minyak selepas serangan udara oleh Amerika Syarikat (AS) dan Israel ke atas Iran pada 28 Feb mencetuskan serangan balas di seluruh rantau tersebut. Langkah paling ketara oleh Iran ialah dengan mengenakan sekatan secara de facto ke atas Selat Hormuz, satu laluan strategik penting yang menyaksikan kira-kira 20% hingga 30% penghantaran minyak dan gas asli cecair (LNG) dunia melalui laut melaluinya setiap hari. Gangguan itu menyebabkan harga minyak mentah melonjak hampir USD120 setong sebelum mereda kepada sekitar USD100 setong bagi minyak mentah Brent. Walaupun lonjakan ini menimbulkan kebimbangan global, penganalisis berkata kedudukan Malaysia sebagai pengeksport tenaga bersih serta pengeluar minyak mentah dan LNG boleh membolehkan negara ini mendapat manfaat daripada perubahan corak perdagangan. Menteri Kewangan II Amir Hamzah Azizan berkata asas ekonomi Malaysia memberi negara fleksibiliti dalam mengurus kesan kenaikan harga tenaga. Pusat penyelidikan secara umumnya berkongsi pandangan tersebut. MBSB Research berkata harga minyak yang lebih tinggi akan menyokong hasil fiskal melalui peningkatan pendapatan berkaitan petroleum. “Pendapatan tambahan ini boleh digunakan untuk menampung beban subsidi yang lebih tinggi sekiranya kerajaan memutuskan untuk mengehadkan kenaikan harga bahan api bersubsidi,” katanya. Pusat penyelidikan itu berkata peningkatan 10% dalam purata harga minyak boleh menterjemah kepada kenaikan kira-kira 8.1% dalam hasil kerajaan Malaysia berkaitan petroleum, secara purata. Lebih penting lagi katanya, ketegangan geopolitik boleh mengalihkan perdagangan tenaga kepada pengeluar di luar Timur Tengah. MBSB berkata Malaysia boleh mendapat manfaat daripada pengalihan perdagangan apabila pembeli mencari sumber bekalan alternatif bagi mengurangkan pendedahan kepada gangguan penghantaran melalui Selat Hormuz. “Apabila pembeli antarabangsa berusaha mengurangkan pendedahan kepada gangguan bekalan dari Timur Tengah, minyak Malaysia menjadi alternatif, sekali gus berpotensi mendorong lonjakan jumlah eksport. “Faktor positif ini, iaitu harga yang lebih tinggi, akan mengukuhkan lebihan perdagangan Malaysia dengan ketara,” katanya. Ia menambah, permintaan lebih tinggi terhadap ringgit, bersama kedudukan kewangan kerajaan yang lebih kukuh hasil dividen Petronas, juga boleh menyokong mata wang tempatan. Katanya, ini mewujudkan ‘asas yang kukuh untuk pengukuhan ringgit’, sekali gus membantu mengimbangi inflasi import yang lazimnya mengiringi kejutan tenaga global. Ketidakstabilan geopolitik di Timur Tengah juga boleh memberi kesan limpahan kepada sektor lain dalam ekonomi Malaysia. MBSB berkata krisis terdahulu di rantau itu, seperti semasa Arab Spring, telah membawa kepada peningkatan ketibaan pelancong dari negara Teluk. Katanya, pelancong berpendapatan tinggi dari negara seperti Emiriah Arab Bersatu (UAE) dan Arab Saudi mungkin mengalihkan perjalanan ke Malaysia sebagai destinasi yang stabil dan mesra Muslim, sekali gus berpotensi meningkatkan kempen Tahun Melawat 2026. Namun, penganalisis mengingatkan bahawa Malaysia tidak kebal sekiranya konflik berlarutan. MBSB berkata konflik AS–Iran pada 2026 boleh menimbulkan risiko perdagangan yang ketara kepada Malaysia melalui saluran tidak langsung, khususnya gangguan rantaian bekalan dan sekatan sekunder yang dikenakan oleh AS. “Konflik yang berpanjangan berserta gangguan berterusan terhadap laluan penghantaran di Hormuz akan menjadi kejutan sistemik yang lebih besar. “Harga minyak boleh melonjak jauh melepasi USD100 setong, manakala pasaran kewangan global mungkin mengalami penilaian semula risiko, termasuk penurunan penarafan pasaran ekuiti dan keadaan kewangan yang lebih ketat,” katanya. Walaupun harga minyak yang lebih tinggi pada awalnya boleh meningkatkan hasil petroleum, kesan ekonomi yang lebih luas boleh menjadi negatif jika permintaan global melemah. MBSB berkata lonjakan kos tenaga dan gangguan logistik boleh meningkatkan kos pengeluaran bagi pengilang Malaysia serta memperlahankan momentum eksport. Ia juga memberi amaran bahawa harga tenaga yang tinggi lazimnya menyumbang kepada tekanan inflasi yang lebih luas. Kos bahan api dan makanan yang meningkat boleh menghakis kuasa beli isi rumah dan menjejaskan perbelanjaan pengguna. Walaupun terdapat risiko ini, ahli ekonomi berkata sistem subsidi bahan api Malaysia menyediakan perlindungan penting kepada isi rumah. Ketua ekonomi Bank Muamalat Malaysia, Afzanizam Rashid, berkata rakyat Malaysia berada dalam kedudukan lebih baik berbanding banyak negara di rantau ini kerana kerajaan melindungi pengguna daripada turun naik harga minyak global. “Kita berada dalam kedudukan lebih baik memandangkan sumber semula jadi seperti minyak dan gas diurus dengan baik. Kerajaan menyediakan subsidi untuk melindungi rakyat daripada turun naik harga minyak mentah,” katanya kepada FMT. Di bawah program subsidi BUDI 95 kerajaan bagi petrol RON95, Malaysia mempunyai harga petrol kedua terendah di Asean iaitu RM1.99 seliter, selepas Brunei dengan RM1.65. Sebagai perbandingan, harga di negara lain jauh lebih tinggi termasuk Singapura (RM9.81 seliter), Laos (RM6.98), Thailand (RM5.19), Kemboja (RM5.18), Vietnam (RM4.43), Filipina (RM3.78), Myanmar (RM3.30) dan Indonesia (RM2.88). Afzanizam turut menyatakan bahawa kerajaan baru-baru ini menaikkan harga RON95 tanpa subsidi kepada RM3.27 seliter daripada RM2.67 pada awal tahun ini. “Justeru, perbezaan dengan harga bersubsidi RM1.99 seliter adalah besar, yang bermakna perbelanjaan kerajaan bagi subsidi petroleum juga meningkat,” katanya. Beliau menunjukkan bahawa subsidi petroleum berjumlah RM23.1 bilion pada 2022 ketika purata harga minyak Brent sekitar USD99 setong. Pada 2024, subsidi berjumlah RM19.7 bilion walaupun purata harga Brent telah menurun kepada USD79.9 setong. Walaupun krisis semasa mungkin mengalihkan sebahagian perdagangan tenaga global kepada pengeluar seperti Malaysia, ahli ekonomi berkata nasib negara akhirnya bergantung kepada tempoh konflik itu berlarutan dan sejauh mana rantaian bekalan global terjejas.